Κεντρική σελίδα

Το έργο του Κωστή Παλαμά απο το Δρομοκαΐτειο...

Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010

Το ανέκδοτο εφηβικό έργο του Κωστή Παλαμά

Στα άδυτα του αρχείου του Δρομοκαΐτειου Ψυχιατρικού Θεραπευτηρίου ανακαλύφθηκε ένας πραγματικός θησαυρός για τα ελληνικά γράμματα. Aνέκδοτα ποιήματα του μεγάλου μας ποιητή Κωστή Παλαμά προς τον ανεκπλήρωτο εφηβικό του ερώτα, την Ισαβέλλα Aννινου

   Το ιστορικότερο και μεγαλύτερο Ψυχιατρικό Θεραπευτήριο της χώρας, το Δρομοκαΐτειο, είχε την τύχη αρκετά χρόνια τώρα, να διοικείται από τον, φιλόλογο-συγγραφέα κ. Νικόλαο Τσική. Λόγιος καθώς ήταν, αναζήτησε το Αρχείο του Νοσοκομείου γνωρίζοντας ότι εκεί είχαν νοσηλευθεί εξέχουσες μορφές των Γραμμάτων, των Τεχνών και της Επιστήμης. Οι έρευνές του όλα αυτά τα χρόνια ήταν ιδιαίτερα σημαντικές. Η πρόσφατη ανακάλυψή του όμως είναι από τις πολυτιμότερες, καθώς οι ιστορικοί της Νεοελληνικής Γραμματείας θα πρέπει στο εξής να τη συμπεριλαμβάνουν σε κάθε νέο τόμο που θα αφορά τη ζωή και το έργο του Κωστή Παλαμά.
 Το ανέκδοτο εφηβικό έργο του Κωστή Παλαμά

Κατά τη συνάντησή μας στο γραφείο του ήταν ιδιαίτερα συγκινημένος: «Είναι αυτονόητη η σημασία της ανεύρεσης και παρουσίασης ανέκδοτων λογοτεχνικών έργων. Πιστεύω πως θα ενδιαφέρει ιδιαίτερα τον κόσμο να πληροφορηθεί, πού και πώς βρέθηκαν τα κείμενα αυτά. Υπηρέτησα άμισθος και υπηρετώ χωρίς οποιαδήποτε εργασιακή σχέση στο ιστορικό φιλανθρωπικό δημιούργημα της ανθρωπιάς του Χιώτη Ζωρζή Δρομοκαΐτη, το οποίο παλαιότερα ονομαζόταν Δρομοκαΐτειον Θεραπευτήριον και προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες συνεχώς από το 1887. Οπως είναι σύνηθες στην ελληνική πραγματικότητα, υπήρχε εκεί ογκωδέστατο αρχείο ποικίλου περιεχομένου με μεγάλες και συχνά ανεπανόρθωτες φθορές αλλά και με πάρα πολλές απώλειες "ατάκτως ερριμμένον και ουδέν χρήσιμον".

Αυτό το Αρχείο θέλησα και θεώρησα καθήκον μου να περισώσω και να τακτοποιήσω κατά το δυνατόν. Με την ευσυνείδητη και ανιδιοτελή εργασία εκλεκτού και προικισμένου υπαλλήλου του Δρομοκαϊτείου, του Παναγιώτη Πικιού, η προσπάθεια ευοδώθηκε και εκτός από τον καταρτισμό και την ίδρυση αξιόλογου Νοσοκομειακού Μουσείου εντός του Νοσοκομείου καταρτίσθηκε, χωρίς ακόμη να ολοκληρωθεί, Αρχείο σημαντικών και ποικίλου περιεχομένου εγγράφων, τα οποία, αφού συντηρούνται δεόντως, αρχειοθετούνται κατά χρονολογική σειρά με αρχή το 1886. Εχουμε φθάσει στο έτος 1921 και στον 21ο τόμο.

Κατά την έρευνα αυτή και αφού είχε ανακαλυφθεί το έγγραφο εισαγωγής και το αποβιωτήριο του Γεωργίου Βιζυηνού, ο σταυρός του τάφου του Ρώμου Φιλύρα (ετάφη εντός του θεραπευτηρίου) και άλλα πολλά, μια άλλη ευχάριστη έκπληξη ακολούθησε. Παρακάλεσα τον προσεκτικό υπάλληλο να ερευνήσει για ορισμένο σκοπό το Αρχείο των περιουσιακών στοιχείων του Δρομοκαϊτείου και κατά τη διάρκεια της έρευνάς του αντίκρισε κάποια εντελώς ξένα προς το ερευνώμενο Αρχείο χειρόγραφα. Τα ξεδίπλωσε και είδε με πολλή χαρά ότι ήταν ποιήματα και μάλιστα ορισμένα εξ αυτών του Κωστή Παλαμά. Μου τα παρέδωσε για τα περαιτέρω και αυτά τα χειρόγραφα έχω τη χαρά να σας τα παρουσιάζω».

Οση ώρα μιλά ο Πρόεδρος του Δρομοκαΐτειου, το βλέμμα του δεν φεύγει πάνω από τα χειρόγραφα του Κωστή Παλαμά, θαρρείς και φοβάται μη τυχόν και χαθούν από το οπτικό του πεδίο. Τα κρατά στα χέρια του με ιδιαίτερη στοργή και σεβασμό σαν να είναι τα χαρτιά ανθρώπινες ψυχές. Του αποκαλύπτω τη σκέψη μου και μου απαντά μ'; ένα χαμόγελο όλο νόημα: «Μα είναι ψυχές τα χαρτιά. Να, αυτό εδώ είναι η ψυχή του Παλαμά, εσείς τι λέτε, δεν είναι;».

Συμφωνώ μαζί του και καθώς μου τα δίνει να τα πιάσω στα χέρια μου, συνεχίζει: «Από έρευνα στο σχετικό Αρχείο διεπίστωσα ότι τα χειρόγραφα τα πήρε μαζί της κατά τον εγκλεισμό της στο Δρομοκαΐτειο, μiα ασθενής η οποία καταγόταν από την Κεφαλλονιά και είχε στενή συγγενική σχέση με την αρχοντική οικογένεια των Αννίνων. Επίσης ανακάλυψα ότι στον ίδιο χώρο νοσηλεύθηκε από τις 14 Αυγούστου του 1923 έως τις 13 Οκτωβρίου του ιδίου έτους "ότε απολυθείς ιαθείς" ο Απόστολος Γερασίμου Αννινος "ετών 60, εκ Σκάλας Κεφαλληνίας", τον οποίον οδήγησε στο Δρομοκαΐτειο ο αδελφός του, Επαμεινώνδας.

Στο Δρομοκαΐτειο νοσηλεύθηκε και η Ελένη Μιχαήλ Αννίνου, "ετών 17, άγαμος, εξ Αργοστολίου Κεφαλληνίας". Εισήχθη το 1919. Τα χειρόγραφα αυτά η Ελένη Αννινου τα είχε φέρει μαζί της ως καύχημα και φυλαχτό, τα οποία έμειναν στο Δρομοκαΐτειο, όπως έμειναν και διάφορα αντικείμενα ασθενών, ρολόγια τσέπης, δαχτυλίδια, ταυτότητες, αναπτήρες κ.ά., τα οποία έχουν συγκεντρωθεί και εκτίθενται στο Νοσοκομειακό Μουσείο. Η Ελένη Αννινου ήταν απόγονος ή του Απόστολου ή του Επαμεινώνδα Αννινου, των οποίων αδελφή υπήρξε η ενάρετη Ισαβέλλα, που κυριαρχεί στα δημοσιευμένα ποιήματα, και όλοι αυτοί με τον Παλαμά ήσαν περίπου συνομήλικοι. Τα ευρήματα βρέθηκαν σε καλή κατάσταση, είναι ευανάγνωστα και σε ορισμένα σημεία παρουσιάζουν δυσκολίες που με λίγη προσοχή όμως ξεπερνιούνται».

Παρατηρώντας το παλαιότερο χειρόγραφο με ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 1876, διαπιστώνω πως υπάρχουν δύο ποιήματα ένα με υπογραφή ?Κωστής Μιχαήλ Παλαμάς? κι ένα άλλο με "Ωρίων". Μάλιστα διακρίνονται και τα δυο τους για την ακροστιχίδα τους, όπου σχηματίζεται από το πρώτο γράμμα κάθε στίχου το όνομα ΙΣΑΒΕΛΛΑ. Την απορία μου, ποιος είναι ο Ωρίων, τη λύνει ο κ. Τσικής: «Πρόκειται για τον ποιητή Νίκο Καμπά, που γεννήθηκε στη Μυτιλήνη το 1857 και πέθανε στην Αλεξάνδρεια το 1939. Είχαν γνωριστεί με τον Παλαμά σε κάποιο φοιτητικό σύλλογο, έγιναν αγαπημένοι φίλοι και συγκατοίκησαν ένα χρόνο σε μικρό οίκημα της οδού Ασκληπιού. Ποια ήταν όμως η Ισαβέλλα, η «λατρευομένη, πάναγνος, μυρόεσσα, ακμαία» που «άνθη φύονται και ρόδα εις τα βήματά της»;

Ασφαλώς είναι η Ισαβέλλα Αννινου και ο Παλαμάς ως γνωστόν είχε φιλικές σχέσεις με την οικογένεια Αννινου. Το λέει ο ίδιος το 1936, σε ερώτηση του Δημ. Λουκάτου: «-Πήγατε ποτέ Κεφαλονιά; -Ναι, πήγα, ήμουν όμως μικρός. Μαθητής Γυμνασίου, θα ήταν το 1876. Ημουν ώς 16 χρονών. Είχα φίλον εκεί τον Επαμεινώνδα Αννινο. Εμεινα στ'; Αργοστόλι ολόκληρο το καλοκαίρι. Μα δεν θυμάμαι λεπτομέρειες».

Εκεί, φαίνεται, γνώρισε ο έφηβος Παλαμάς την Ισαβέλλα με τις περίσσιες αρετές και γοητεύτηκε. Ακολούθως τη γνώρισε και στον Νίκο Καμπά κι έτσι εξηγείται ο παιγνιώδης ποιητικός διαγωνισμός μεταξύ των δύο φίλων. Το πρώτο χρονολογικά ποίημα του Παλαμά είναι λυρικό και γράφτηκε με ερέθισμα έμπνευσης την Ισαβέλλα. Το δεύτερο όμως, το μεγάλο, γράφτηκε για να ανακοινωθεί ο έρωτάς του προς αυτήν και είναι εξομολογητικό. Ημερομηνία έχει «Αθήνα, 10 Οκτωβρίου» δίχως αναγραφή έτους, αλλά μάλλον χρονικά είναι το δεύτερο, γιατί το τρίτο είναι στις 31 Δεκεμβρίου 1877 όπου εκεί φαίνεται ότι η Ισαβέλλα δεν απέρριψε την εξομολόγησή του γι'; αυτό κι έχει τίτλο ?Τη Καλή Ισαβέλλα» κι ο Παλαμάς τη ραντίζει με «χρυσά χαρίσματα» και άλλα πολλά.

Θα πρέπει ακόμα να αναφέρουμε για όσους δεν το γνωρίζουν, πως ο Παλαμάς υπήρξε ιδιαίτερα ερωτικός άνθρωπος, η δε σύζυγός του, Μαρία Βόλβη Παλαμά, που ήταν παρούσα κάποτε σε μια συνέντευξή του, τον πείραξε λέγοντάς του: «Ξεχνάς να πεις πως ήσουν ερωτευμένος με όλα τα κορίτσια του Μεσολογγιού». Ο Παλαμάς τότε, με ειλικρίνεια της απάντησε: «Ερωτευμένος; Ναι, πάντα ήμουν ερωτευμένος».

Αποχαιρετώ τον Πρόεδρο του Δρομοκαΐτειου και καθώς βγαίνω στο προαύλιο με τους ασθενείς να λιάζονται κάτω από τον ανοιξιάτικο ήλιο, αναλογίζομαι πόσα άραγε μυστικά να κρύβονται ακόμα στα 14.000 στρέμματα που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο και ιστορικότερο ψυχιατρείο της χώρας. Ούτως ή άλλως, όπου κι αν κοιτάξεις έχει πολλά να σου διδάξει.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΧΑΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Ισην έχεις προς αγγέλους της ψυχής την καλλονήν.
Σωφροσύνην δέ και χάριν απροσποίητον κι αγνήν.
Ανθη φύονται και ρόδα είς τα βήματά σου κόρη
Βλέμμα έν σου δέ φιλτάτη στέλλει τόν θνητόν στα όρη.
Ευλογημένη πάντοτε η μήτηρ πού σ'; εγέννα
Λαμπρόν δ'; έστω το μέλλον σου και μειδιών σε σένα.
Λόγοι πικροί ουδέποτε τα ώτα σου να πλήξουν
Αγνά δέ και ευδαίμονα τα έτη σου να λήξουν.

Ιδέ εις ένα ίασμον τήν συμπαθή μορφήν σου
Σύ και εκείνος αδελφήν δυάδα παριστάτε
Αυτού το μύρον το γλυκύ στολίζει την ψυχήν σου
Βαθέως εν τή όψει σου ή χάρις του πλανάται.
Είθ΄ εις ιάσμου άρωμα να ρέη η ζωή σου,
Λατρευομένη, πάναγνος, μυρόεσσα, ακμαία
Λαμπράν ψυχήν να ενδυθούν οι πόθοι της ψυχής σου,
Αγιος νύμφης στέφανος να στέψει σε, ω νέα..

Ωρiων
 
Αθήνα, τη 31 Δεκεμβρίου 1876 Κ.Μ.Π.

Πηγή http://www.ethnos.gr/

1859 σαν σήμερα γενιέται στην Πάτρα ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς.

 

RSS Feed για αυτό το θέμα 10

angelica4_ever

ο/η Maria έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 9:03 μμ


Μεγάλος ποιητής!!!Ήθελα και εγώ να κάνω μία
εγγραφή..αλλά τελικά κατέληξα στον Κ.Γ Καρυωτάκη!!!
Καλησπέραα Ευτυχίαα μου!!!!

eutuxitsa

ο/η eutuxia eutuxia έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 9:23 μμ


Ερχομαι τώρα αμέσως να την δώ είναι αγαπημένος μου!!!!
Φιλάκιααααααααα!!!!!!!!!!!!!!!

kostas19711971

ο/η Κώστας έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 9:50 μμ


Την καλησπέρα μου! βαρύ βρε φιλενάδα το μπλογκ σου όπως το έκανες! αργεί να φορτώσει και θα έχεις λίγες επισκέψεις γιατί θα βαριέται ο καθένας να περιμένει να ανοίξει.

eutuxitsa

ο/η eutuxia eutuxia έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 10:01 μμ


Κωστάκη μου δεν το καταλαβαίνω εγώ αυτό...ανοίγει αμέσως αλλά καλά έκανες και μου το είπες αλλά,Κωστάκη μου αυτό σημαίνει ότι θα βαριέσαι και δεν μας λές μια καλησπέρα?
Αλλά θα κοιτάξω να το ελαφρύνω για να μπαίνουν οι φίλοι μου με ευκολία..οι εικόνες μάλλον?ε?Ευχαριστώ!
Καλό βράδυ..

magdalini2

ο/η Μαρία Μαζαράκου έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 10:28 μμ


Ευτυχία μου
Αυτό δεν το ήξερα.Ούτε το είχα διαβάσει ποτέ...
Κοίταξε λοιπόν πόσα πράγματα μπορείς να μάθεις.
Σ'ευχαριστώ πολύ που μας το μετέφερες!
Καλό βράδυ!
Την αγάπη μου!
Πολλά φιλάκια...

terrasos

ο/η ΑΝΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ έγραψε
στις Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010 11:45 μμ


ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ!!!ΩΡΑΙΟΤΑΤΟ ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΟΥ!ΑΛΛΑ ΤΟ ΜΩΒ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΓΚΡΙ ΣΕ ΣΥΝΔΙΑΣΜΟ ΜΕ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΑΡΑ ΤΟΥ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΥ Smile Smile ΚΑΛΟ ΒΡΑΔΥ!!!

kartson

ο/η Pan kARTson έγραψε
στις Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2010 6:40 πμ


Ο Μέγιστος Παλαμάς.
Η μάντρα είναι ο αφίλιωτος εχθρός μας.
Από τον Δωδεκάλογο του γύφτου.

http://www.panoramio.com/photo/30604095

eutuxitsa

ο/η eutuxia eutuxia έγραψε
στις Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2010 7:39 πμ


Kαλημέρααααα σου λέω Μαράκι μου..είδες τι ιστορίες υπάρχουν..!
Μια όμορφη μέρα να έχεις......

eutuxitsa

ο/η eutuxia eutuxia έγραψε
στις Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2010 7:42 πμ


Φίλη Αννα σε ευχαριστώ πολύ έτσι υπο αυτές τις συνθήκες που με επισκέφτηκες..!Το ξέρω πως ήταν δύσκολο στην ανάγνωση αλλά χτές ήταν το καλύτερο που μπορούσα να κάνω..νομίζω δεν το συνηθίζω..είχα λίγο χρόνο καιπροβληματάκια και αυτό το άρθρο ήθελα να το μοιραστώ μαζί σασ.Σε ευχαριστώ πολύ και με αρέσει να μου λέν κάτι στραβό για να καλυτερεύω..
ΚΑΛΗΜΕΡΑΑΑΑΑΑΑΑ!!!!!!!!!!

eutuxitsa

ο/η eutuxia eutuxia έγραψε
στις Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2010 7:44 πμ


ΚΑΛΗΜΕΡΑΑΑΑΑΑΑΑΑ φίλε pan..Οντως μεγάλος!!!!!Ωραία φράση διάλεξες!
Μια όμορφη μέρα!!!!!

Παρακαλώ αφήστε το σχόλιο σας εδώ

Έχετε λογαριασμό στο Pathfinder;

Δέν επιτρέπεται η χρήση HTML tags για τα σχόλια αυτού του blog